چۆن پارە پاشەکەوت بکەین؟

زۆرجار کێشەکە لە کەمیی مووچە یان داهات نییە، بەڵکو لە “نەزانینی خەرجکردنە”. لێرەدا چەند ڕێگەیەکی کردەیی دەخەینە ڕوو کە یارمەتیت دەدەن پارەیەکی باش لە مانگێکدا پاشکەوت بکەیت:

١. یاسای زێڕینی (٥٠ – ٣٠ – ٢٠)

ئەمە باوترین و سەرکەوتووترین یاسای جیهانییە بۆ دابەشکردنی داهات:

• ٥٠٪ بۆ پێویستییەکان: (کرێی خانوو، کارەبا، خواردن، سووتەمەنی).

• ٣٠٪ بۆ ئارەزووەکان: (سەیران، کڕینی جلی نوێ، چوونە دەرەوە لەگەڵ هاوڕێیان).

• ٢٠٪ بۆ پاشکەوت: ڕێک کە مووچەت وەرگرت، ئەم ٢٠٪ـە جیا بکەرەوە و وەک ئەوەی هەر بوونی نەبێت لێی بڕوانە.

٢. فێڵی “١٠ چرکە” لە کاتی بازاڕکردندا

زۆربەمان کاتێک دەچینە مارکێتەکان، شتانێک دەکڕین کە پێویستمان نییە و تەنها لەبەر ئەوەی “دیمەنەکەی جوانە” دەیکڕین.

• فێڵەکە: هەر شتێکت بینی و حەزت لێی بوو، بۆ ١٠ چرکە لە دەستتدا بیگرە و لە خۆت بپرسە: “ئایا بەڕاستی پێویستم پێیەتی یان تەنها حەزە؟”. زۆربەی کات دوای ١٠ چرکەکە شتەکە دەخەیتەوە شوێنی خۆی.

٣. لیست ئامادە بکە پێش چوونە دەرەوە

هیچ کاتێک بە “سکی برسی” و “بێ لیست” مەچۆ بۆ مارکێت.

• بۆچی؟: کاتێک برسی بیت، مێشکت وات لێ دەکات خواردنی زیاتر بکڕیت. هەروەها ئەگەر لیستت نەبێت، بڕێکی زۆر پارە لە شتی بێمانادا خەرج دەکەی. لیستەکە وەک “نەخشەی ڕێگا” وایە، تەنها ئەوە بکڕە کە نووسیوتە.

٤. فێڵی “کاسەی وردە پارە”

ئەمە فێڵێکی کلاسیکییە بەڵام ئەنجامەکەی سەرسوڕهێنەرە.

• کردارەکە: هەر کاتێک لە دەرەوە گەڕایتەوە، ئەو وردە پارانەی (٢٥٠، ٥٠٠، ١٠٠٠ دینار) کە لە گیرفانتدا ماونەتەوە، بیخەرە ناو کاسەیەک یان دەفرێکی داخراو. دوای ٦ مانگ کە دەیەکەیتەوە، دەبینیت بڕە پارەیەکی ئەوەندە زۆر کۆبووەتەوە کە دەتوانیت کێشەیەکی گەورەی پێ چارەسەر بکەیت.

٥. جیاوازی بکە لە نێوان “هەرزان” و “کوالێتی”

زۆرجار ئێمە شتی هەرزان دەکڕین بۆ ئەوەی پارە پاشکەوت بکەین، بەڵام لە ڕاستیدا پارە زایە دەکەین.

• نموونە: کڕینی پێڵاوێکی ئەسڵی کە دوو ساڵ بەرگە بگرێت، زۆر باشتر و هەرزانترە لە کڕینی پێڵاوێکی لاسایی (تەقلید) کە سێ مانگ جارێک پێویست بێت بیگۆڕیت. شتی کوالێتی بەرز لە درێژخایەندا پارەت بۆ دەگەڕێنێتەوە.

---

ئامۆژگارییەکی زۆر گرنگ:

ئەگەر دەتەوێت شتێکی گەورە بکڕیت (وەک مۆبایل یان تەلەفزیۆن)، یاسای ٣٠ ڕۆژ پەیڕەو بکە. ٣٠ ڕۆژ چاوەڕێ بکە، ئەگەر دوای ئەو مانگە هێشتا هەستت کرد پێویستت پێیەتی، ئینجا بیکڕە. زۆرجار دوای هەفتەیەک ئەو حەزەت نامێنێت و پارەکەت بۆ دەمێنێتەوە.